Osiem na dziesięć młodych osób mówi, że smartfon szkodzi ich codziennemu życiu

O tym, że młodzi ludzie zbyt dużo czasu spędzają z telefonem, zwykle mówią dorośli. Tym razem podobne wnioski płyną od samych zainteresowanych. We wrześniu opublikowano wyniki badania przeprowadzonego w Holandii przez panel młodzieżowy programu EenVandaag we współpracy z organizacjami MIND i De Marker. Wzięło w nim udział około 1100 osób w wieku od 16 do 34 lat.

Najważniejsze liczby

• 8 na 10 badanych przyznaje, że korzystanie ze smartfona szkodzi ich codziennemu życiu.
• 27 procent, czyli mniej więcej co czwarta osoba, spędza z telefonem co najmniej sześć godzin dziennie, głównie w mediach społecznościowych.
• 51 procent mówi, że przez telefon traci koncentrację i produktywność.

Badani zwracali też uwagę na dobre strony: telefon pozwala im utrzymywać kontakt z przyjaciółmi, z którymi inaczej prawdopodobnie straciliby więź. To ważne, bo pokazuje, że problemem nie jest samo urządzenie, tylko sposób i czas korzystania.

Nie tylko młodzi

Podobne odczucia mają też starsi. Według opublikowanej na początku września analizy amerykańskiego ośrodka Pew Research Center mniej więcej połowa dorosłych Amerykanów uważa, że spędza ze smartfonem zbyt dużo czasu. Poczucie, że telefon zabiera więcej, niż daje, przestaje być tematem wyłącznie pokoleniowym.

Dlaczego tak trudno odłożyć telefon

Aplikacje społecznościowe są projektowane tak, żeby przyciągać uwagę na jak najdłużej. Nieskończone przewijanie, powiadomienia i automatycznie odtwarzane filmy sprawiają, że krótkie „sprawdzę tylko wiadomości” łatwo zamienia się w godzinę. Nic dziwnego, że wiele osób, mimo świadomości problemu, nie potrafi go samodzielnie rozwiązać.

Uzależnienie od telefonu: objawy, które warto zauważyć

O uzależnieniu od telefonu, nazywanym też fonoholizmem, mówi się wtedy, gdy korzystanie ze smartfona wymyka się spod kontroli i zaczyna szkodzić w codziennym życiu. Pokrewne pojęcie to nomofobia, czyli lęk przed brakiem dostępu do telefonu. Warto przy tym wiedzieć, że uzależnienie od telefonu czy od internetu nie jest osobną diagnozą w międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD-11, która wyodrębnia jedynie zaburzenie związane z grami. Nie znaczy to jednak, że problem nie istnieje. Sygnały ostrzegawcze to między innymi:

• sięganie po telefon odruchowo, także w trakcie rozmowy, jazdy czy pracy,
• niepokój lub rozdrażnienie, gdy telefonu nie ma pod ręką albo rozładuje się bateria,
• nieudane próby ograniczenia czasu przed ekranem,
• zarywanie snu, zaniedbywanie nauki, pracy albo relacji z bliskimi.

Jak sprawdzić czas spędzony na telefonie

Pierwszym krokiem jest sprawdzenie, ile czasu naprawdę spędzasz z telefonem. W Androidzie, także w telefonach Samsung, statystyki znajdziesz w Ustawieniach w sekcji Cyfrowa równowaga i kontrola rodzicielska. W iPhonie służy do tego funkcja Czas przed ekranem w Ustawieniach. Oba systemy pokazują łączny czas, liczbę odblokowań i najczęściej używane aplikacje.

Proste sposoby na mniej czasu z telefonem

• Sprawdź statystyki. Zarówno Android, jak i iPhone pokazują, ile czasu spędzasz w poszczególnych aplikacjach. Sama liczba często działa otrzeźwiająco.
• Wyłącz zbędne powiadomienia. Zostaw tylko te od ludzi i naprawdę ważnych usług.
• Ustaw limity. Wbudowane limity czasu dla wybranych aplikacji to prosty hamulec, który łatwo ominąć, ale który przypomina o decyzji.
• Telefon poza sypialnią. Zwykły budzik zamiast telefonu przy łóżku pomaga i przy zasypianiu, i rano.
• Strefy bez telefonu. Wspólne posiłki czy spotkania ze znajomymi bez telefonów na stole zmieniają więcej, niż się wydaje.
• Tryb skupienia. Przy nauce czy pracy przydaje się tryb, który blokuje rozpraszające aplikacje na określony czas.

Cyfrowy detoks: od czego zacząć

Cyfrowy detoks, czyli digital detox, nie musi oznaczać tygodnia bez telefonu. Lepiej działają małe, stałe zmiany: godzina bez ekranu przed snem, telefon odkładany na czas posiłków, jeden dzień w tygodniu bez mediów społecznościowych. Pomaga też ustawienie ekranu w trybie czarno-białym wieczorem i usunięcie z ekranu głównego aplikacji, które najbardziej wciągają.

Jak rozmawiać z młodszymi

Jeśli jesteś rodzicem nastolatka, wyniki badania są dobrą wiadomością w jednym aspekcie: młodzi często sami widzą problem. Rozmowa, w której zamiast zakazów pada pytanie „jak się czujesz z tym, ile czasu spędzasz w telefonie?”, ma większe szanse na sukces. Działa też własny przykład, bo trudno przekonać dziecko do odkładania telefonu, gdy samemu się go nie odkłada.

Dziecko uzależnione od telefonu: gdzie szukać pomocy

Jeśli telefon wyraźnie odbija się na nauce, śnie, nastroju albo relacjach dziecka, a rozmowy i zasady w domu nie pomagają, warto skonsultować się z pedagogiem lub psychologiem szkolnym albo z poradnią psychologiczno-pedagogiczną. Dzieci i młodzież mogą bezpłatnie i anonimowo zadzwonić pod numer 116 111, czyli Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży. Dorośli, którzy sami czują, że tracą kontrolę, mogą zwrócić się do psychologa lub poradni leczenia uzależnień, gdzie pomaga się także osobom z uzależnieniami behawioralnymi.

Smartfon, sen i skupienie

Z badań wynika, że smartfon najbardziej przeszkadza tam, gdzie potrzebujemy spokoju: przy nauce, pracy wymagającej skupienia i przed snem. Wieczorne przewijanie opóźnia zasypianie, a powiadomienia w ciągu dnia rozbijają uwagę na krótkie odcinki. Więcej o tym, jak częste przełączanie się między zadaniami wpływa na koncentrację, piszemy w tekście czas przed ekranem a zdolność skupienia.

Warto też rozumieć, dlaczego tak trudno odłożyć telefon. Mechanizm stojący za nieskończonym kanałem wyjaśniamy w artykule algorytm rekomendacji: dlaczego widzisz akurat te treści. Jeśli problemem jest sen, zwróć uwagę na inne czynniki w sypialni, takie jak hałas za oknem.

Najczęstsze pytania

Jakie są objawy uzależnienia od telefonu?
Najczęściej odruchowe sięganie po telefon, niepokój bez niego, nieudane próby ograniczenia korzystania oraz zaniedbywanie snu, obowiązków i bliskich. Pojedynczy objaw nie przesądza o uzależnieniu, ale kilka naraz to sygnał, żeby przyjrzeć się swoim nawykom.

Jak sprawdzić czas spędzony na telefonie Samsung?
Otwórz Ustawienia i wybierz Cyfrowa równowaga i kontrola rodzicielska. Zobaczysz tam łączny czas korzystania z telefonu, liczbę odblokowań i czas w poszczególnych aplikacjach. Możesz też ustawić limity dla wybranych aplikacji.

Jak oduzależnić się od telefonu?
Zacznij od sprawdzenia statystyk, wyłączenia zbędnych powiadomień i ustawienia limitów w najbardziej wciągających aplikacjach. Pomagają stałe strefy bez telefonu, na przykład sypialnia i posiłki. Jeśli mimo prób nie udaje się ograniczyć korzystania, warto porozmawiać z psychologiem.