Czy AI zabierze pracę? Co mówią dane o zawodach najbardziej narażonych na zmiany

„AI zastąpi połowę pracowników biurowych”, „programiści do wymiany”, „koniec tłumaczy”. Nagłówki o sztucznej inteligencji często brzmią jak wyrok. Pytanie, czy AI zabierze pracę, zadaje sobie dziś wiele osób, także w Polsce. Dane, którymi dysponujemy, pokazują jednak bardziej złożony obraz: generatywna AI dotyka dużej części zawodów, ale w większości przypadków zmienia sposób pracy, a nie likwiduje stanowiska. Wyjaśniamy, co mówią badania o zawodach zagrożonych przez AI i jak się do tych zmian przygotować.

Co pokazało badanie ILO i NASK

W maju 2025 roku Międzynarodowa Organizacja Pracy wspólnie z polskim instytutem badawczym NASK opublikowała globalny indeks narażenia zawodów na generatywną AI. Badacze przeanalizowali blisko 30 tysięcy zadań wykonywanych w różnych zawodach i ocenili, które z nich mogą wykonywać lub wspierać narzędzia AI.

• około 25 procent zatrudnienia na świecie przypada na zawody potencjalnie narażone na wpływ generatywnej AI,
• w krajach o wysokich dochodach odsetek ten wynosi 34 procent,
• najbardziej narażone są prace biurowe i administracyjne,
• w krajach bogatych zawody o najwyższym narażeniu stanowią 9,6 procent zatrudnienia kobiet i 3,5 procent zatrudnienia mężczyzn.

Autorzy podkreślają, że najbardziej prawdopodobnym skutkiem jest przekształcenie zawodów, a nie ich zniknięcie. W większości przypadków AI przejmuje część zadań, a człowiek nadal odpowiada za resztę pracy i za wynik.

Narażenie to nie to samo co utrata pracy

„Narażenie” oznacza, że część zadań w danym zawodzie technicznie da się wykonać z pomocą AI. Czy tak się stanie, zależy od kosztów wdrożenia, przepisów, zaufania klientów i tego, jak firmy zorganizują pracę. Historia wcześniejszych zmian technologicznych pokazuje, że nowe narzędzia często zmieniały zakres obowiązków, zanim zmieniły liczbę etatów. Arkusz kalkulacyjny nie zlikwidował księgowości, ale całkowicie zmienił codzienną pracę księgowych.

Które zadania zmieniają się najszybciej

• pisanie standardowej korespondencji i prostych tekstów,
• przepisywanie, porządkowanie i streszczanie dokumentów,
• wstępna obsługa klienta i odpowiedzi na powtarzalne pytania,
• tłumaczenia tekstów użytkowych,
• proste zadania programistyczne i analizy danych.

Wolniej zmieniają się prace wymagające kontaktu z ludźmi, pracy fizycznej w zmiennym otoczeniu, odpowiedzialności za decyzje i znajomości lokalnych realiów.

Jak przygotować się do zmian

• sprawdź, które z twoich codziennych zadań są powtarzalne, i spróbuj wykonać je z pomocą AI, żeby zobaczyć, co działa, a co nie,
• rozwijaj umiejętności, które trudno zautomatyzować: rozmowę z klientem, ocenę jakości, odpowiedzialność za efekt,
• ucz się sprawdzać wyniki pracy AI, bo to właśnie weryfikacja staje się nową częścią wielu zawodów,
• pytaj pracodawcę o zasady korzystania z narzędzi AI i szkolenia.

Wpływ AI widać już w szkole, o czym piszemy w tekście o tym, jak rozsądnie pomóc dziecku, które uczy się z AI. Osoby pracujące na własny rachunek mogą zajrzeć do tekstu o wycenie pracy, gdy klient też ma dostęp do AI.

Najczęstsze pytania

Jakie zawody zastąpi AI?
Badania nie wskazują zawodów, które w całości znikną. Najbardziej narażone na zmiany są prace biurowe i administracyjne, w których dużo jest powtarzalnego pisania, przepisywania i porządkowania dokumentów. W większości przypadków AI przejmuje część zadań, a nie całe stanowisko.

Jakie zawody nie zostaną zastąpione przez AI?
Najwolniej zmieniają się prace wymagające kontaktu z ludźmi, pracy fizycznej w zmiennym otoczeniu, odpowiedzialności za decyzje i znajomości lokalnych realiów, na przykład w opiece, rzemiośle, usługach czy ochronie zdrowia.

Czy AI zabierze pracę?
Według badania ILO i NASK około 25 procent zatrudnienia na świecie przypada na zawody potencjalnie narażone na wpływ generatywnej AI. Autorzy uznają jednak za najbardziej prawdopodobne przekształcenie zawodów, a nie ich zniknięcie.