Karmienie ptaków zimą: czym karmić, a czego nigdy nie wykładać

Sikorki, wróble, dzwońce i kowaliki przy karmniku za oknem to jedna z najprzyjemniejszych zimowych scen. Rozsądne karmienie ptaków zimą może pomóc im przetrwać okresy mrozu i śniegu, kiedy trudno o naturalny pokarm. Ornitolodzy przypominają jednak, że źle prowadzone dokarmianie bywa szkodliwe, a niektóre popularne resztki z kuchni wręcz ptakom zagrażają.

Kiedy zacząć i kiedy skończyć

Dokarmianie ptaków zimą ma sens przede wszystkim wtedy, gdy przychodzą mrozy albo ziemię pokrywa śnieg. Nie ma potrzeby wykładać pokarmu wczesną jesienią, gdy w przyrodzie jest jeszcze dużo nasion i owoców. Jeśli jednak zaczniemy, powinniśmy karmić regularnie, bo ptaki szybko przyzwyczajają się do stałego źródła pożywienia i w czasie mrozu na nie liczą. Dokarmianie kończy się stopniowo wiosną, gdy robi się cieplej i pojawiają się owady.

Czym karmić ptaki

• nasiona słonecznika, najlepiej niełuskanego, które lubi większość ptaków w karmnikach,
• niesolona słonina lub kule tłuszczowe bez plastikowej siatki,
• płatki owsiane, proso i mieszanki ziaren dla ptaków dzikich,
• jabłka i inne owoce dla kosów i kwiczołów,
• niesolone orzechy, pokruszone.

Ważna jest też woda. Zimą ptakom trudno znaleźć niezamarzniętą, dlatego płytka miska z wodą, wymieniana codziennie, bywa równie cenna jak karma.

Jakie ptaki odwiedzą karmnik

W miastach i na wsiach najczęściej pojawiają się bogatki i modraszki, wróble i mazurki, dzwońce, kowaliki, grubodzioby, a na ziemi pod karmnikiem kosy i sroki. Różne gatunki mają różne upodobania: sikory chętnie korzystają z zawieszonej słoniny, a kosy wolą pokarm leżący nisko i owoce. Dlatego dobrze jest wykładać pokarm w kilku miejscach i na różnych wysokościach. Obserwacja karmnika to także świetna okazja, żeby z dziećmi nauczyć się rozpoznawać ptaki.

Czego nie wykładać

Największym błędem jest karmienie ptaków chlebem, zwłaszcza białym i spleśniałym. Pieczywo pęcznieje w przewodzie pokarmowym, szybko pleśnieje i nie dostarcza wartości potrzebnych w mrozie. Szczególnie szkodzi ptakom wodnym, takim jak kaczki i łabędzie, które w miastach są nim karmione masowo. Nie wolno wykładać produktów solonych, przyprawionych, smażonych ani resztek z obiadu. Sól jest dla ptaków szkodliwa, a zepsute resztki wabią szczury.

Karmnik, który nie szkodzi

Karmnik powinien mieć daszek chroniący pokarm przed śniegiem i deszczem oraz stać w miejscu, do którego nie dotrą koty, najlepiej kilka metrów od krzewów, w których mogłyby się czaić. Trzeba go regularnie czyścić, bo w zanieczyszczonym karmniku łatwo o choroby przenoszone między ptakami. Karmnik na balkonie w bloku warto ustawić tak, by łuski i odchody nie spadały sąsiadom na parapety. Ptaki chętniej odwiedzają ogrody z krzewami dającymi owoce i schronienie, więc przy planowaniu nasadzeń zajrzyj do tekstu o roślinach okrywowych, a przy porządkach do poradnika jak przygotować ogród na cały sezon.

Najczęstsze pytania

Czym karmić kaczki i łabędzie zimą?
Zamiast chleba lepsze są płatki owsiane, ziarna zbóż i pokrojone warzywa, na przykład rozmrożony groszek albo kukurydza. Pokarm podawaj w małych ilościach, tak aby został zjedzony, a nie zalegał w wodzie.

Czy wolno dokarmiać ptaki na balkonie w bloku?
Przepisy ogólne tego nie zakazują, ale regulamin spółdzielni lub wspólnoty może wprowadzać ograniczenia. Najczęstszym powodem sporów są łuski i odchody na parapetach sąsiadów oraz gołębie, które przylatują do resztek pokarmu.

Czy można wieszać kule tłuszczowe w siatce?
Lepiej zdjąć plastikową siatkę przed powieszeniem kuli. Ptaki mogą zaplątać w nią nogi lub dzioby. Kulę można włożyć do metalowego koszyka na słoninę albo położyć na tacce karmnika.

Czym karmić sikorki?
Sikorki chętnie jedzą niesoloną słoninę, kule tłuszczowe bez plastikowej siatki, nasiona słonecznika i pokruszone, niesolone orzechy. Pokarm najlepiej zawiesić w karmniku lub koszyku, poza zasięgiem kotów.

Czy można karmić ptaki chlebem?
Nie. Chleb pęcznieje w przewodzie pokarmowym, szybko pleśnieje i nie daje ptakom wartości potrzebnych w mrozie. Szczególnie szkodzi kaczkom i łabędziom.

Jak zrobić karmnik dla ptaków?
Wystarczy płaska tacka z niskim rantem, żeby ziarno się nie zsypywało, i daszek chroniący pokarm przed śniegiem i deszczem. Użyj surowego drewna bez chemicznej impregnacji. Karmnik ustaw lub powieś kilka metrów od krzewów, w których mogłyby się ukrywać koty, i regularnie go czyść.