Wilgoć i pleśń na oknach zimą: skąd się bierze i jak ją zatrzymać

Zaparowane szyby o poranku, strużki wody na parapecie i czarne plamki w narożnikach ramy to w wielu mieszkaniach zimowa codzienność. Pleśń na oknie nie bierze się jednak znikąd. To efekt nadmiaru wilgoci w powietrzu i zimnych powierzchni, na których ta wilgoć się skrapla. Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków da się ją zatrzymać prostymi zmianami nawyków.

Skąd bierze się woda na szybach

Ciepłe powietrze w mieszkaniu zawiera parę wodną z gotowania, kąpieli, suszenia prania i oddychania domowników. Gdy takie powietrze styka się z zimną powierzchnią, na przykład szybą lub ramą okna, schładza się i część pary zamienia się w wodę. Temperaturę, poniżej której to zachodzi, nazywa się punktem rosy. Im więcej wilgoci w powietrzu i im zimniejsza szyba, tym łatwiej o skroplenie.

Dlatego problem najczęściej widać rano, po nocy przy zamkniętych oknach, w sypialniach i kuchniach oraz przy starszych oknach o słabszej izolacji. Szczelne nowe okna też nie są wolne od kłopotu, bo gdy ograniczają naturalną wymianę powietrza, wilgoć nie ma dokąd uciec.

Dlaczego pleśń pojawia się właśnie tam

Stale wilgotna uszczelka, narożnik ramy czy ściana przy oknie to dla zarodników pleśni dobre warunki do rozwoju. Pleśń nie tylko szpeci, ale może też podrażniać drogi oddechowe, zwłaszcza u dzieci, alergików i osób z astmą. Dlatego nie warto jej ignorować ani tylko zamalowywać.

Jak usunąć pleśń z okna

Małe ogniska na szybie, ramie czy uszczelce można usunąć samodzielnie. Użyj preparatu przeznaczonego do usuwania pleśni, rękawiczek i dobrze przewietrz pomieszczenie w trakcie pracy. Nie mieszaj różnych środków chemicznych, zwłaszcza tych z chlorem i kwasami. Po umyciu dokładnie osusz okno i uszczelki. Jeśli pleśń wraca szybko albo obejmuje dużą powierzchnię ściany, to znak, że problem leży głębiej, na przykład w wentylacji lub mostku termicznym, i warto poprosić o ocenę fachowca albo zarządcę budynku.

Jak zapobiegać wilgoci zimą

• Wietrz krótko i intensywnie kilka razy dziennie, szeroko otwierając okno na kilka minut, zamiast trzymać je uchylone przez cały dzień.
• Gotuj pod przykryciem i włączaj okap, a po kąpieli zostaw uchylone drzwi łazienki dopiero po przewietrzeniu jej na zewnątrz.
• Nie zasłaniaj kratek wentylacyjnych i sprawdź, czy wentylacja w ogóle działa. Wystarczy przyłożyć kartkę papieru do kratki.
• Jeśli masz szczelne okna, rozważ nawiewniki okienne, które zapewniają stały dopływ świeżego powietrza.
• Susz pranie w pomieszczeniu, które da się dobrze przewietrzyć, a nie w sypialni.
• Nie zasłaniaj grzejników pod oknem długimi zasłonami, bo ciepłe powietrze ogrzewa szybę i ogranicza skraplanie.

Ile wilgoci to za dużo

Najłatwiej ocenić to higrometrem, który kosztuje niewiele. Zimą w mieszkaniu dobrze jest utrzymywać wilgotność w okolicy 40–60 procent. Jeśli regularnie przekracza 60 procent, a szyby parują codziennie, trzeba częściej wietrzyć albo sięgnąć po osuszacz. Więcej o właściwym poziomie wilgotności piszemy w tekście jak dobrać wilgotność powietrza w mieszkaniu na zimę. Jeśli osuszacz pracuje wiele godzin dziennie, jego koszt policzysz w naszym kalkulatorze kosztu prądu.

Wilgoć często zbiera się też przy wejściu, gdzie suszą się kurtki i buty. Jak to ogarnąć w małej przestrzeni, podpowiadamy w poradniku mały przedpokój zimą.

Chłód przy oknach można ograniczyć bez remontu, ale tak, żeby nie zablokować wentylacji. Podpowiadamy, jak działają zasłony termiczne, rolety i uszczelki.

Najczęstsze pytania

Dlaczego okna parują?
Bo ciepłe, wilgotne powietrze z mieszkania styka się z zimną szybą i schładza poniżej punktu rosy. Para wodna zamienia się wtedy w krople. Im więcej wilgoci w powietrzu i im zimniejsza szyba, tym okna parują mocniej.

Jak usunąć pleśń z silikonu na oknie?
Małe ogniska usuniesz preparatem do pleśni, w rękawiczkach i przy otwartym oknie. Jeśli pleśń wniknęła głęboko w silikon i wraca mimo czyszczenia, najlepiej usunąć stary silikon i położyć nowy, a potem ograniczyć wilgoć w mieszkaniu.

Czy domowe sposoby na pleśń na oknach działają?
Roztwór octu bywa stosowany na drobne naloty na gładkich powierzchniach, ale nie usunie przyczyny. Nigdy nie mieszaj środków z chlorem z octem ani innymi kwasami. Bez częstszego wietrzenia i niższej wilgotności pleśń szybko wróci.