Dzwoni telefon, a na ekranie wyświetla się numer twojego banku albo policji. Rozmówca mówi spokojnie, zna twoje imię i informuje o podejrzanej transakcji. To może być spoofing, czyli podszywanie się pod cudzy numer telefonu, nadawcę SMS-a albo adres e-mail. Wyjaśniamy, jak działa to oszustwo i jak się przed nim bronić.
Na czym polega spoofing
Oszuści korzystają z technik, które pozwalają wyświetlić u odbiorcy dowolny numer lub nazwę nadawcy. Dlatego telefon może pokazywać prawdziwy numer infolinii banku, a SMS przyjść w tym samym wątku co wcześniejsze wiadomości od kuriera czy operatora. Najczęstsze scenariusze:
- „pracownik banku” informuje o próbie kradzieży i namawia do przelania pieniędzy na „bezpieczne konto”,
- „policjant” prosi o pomoc w akcji przeciw nieuczciwym pracownikom banku,
- rozmówca prosi o zainstalowanie aplikacji do zdalnej pomocy, na przykład „żeby zabezpieczyć konto”,
- SMS lub e-mail z linkiem do fałszywej strony logowania.
Jak rozpoznać oszustwo
Bank ani policja nigdy nie poproszą o przelanie pieniędzy na inne konto, podanie kodu BLIK, hasła czy kodu z SMS-a, zainstalowanie aplikacji do zdalnego dostępu ani o wzięcie kredytu, „żeby zablokować oszusta”. Sygnałem ostrzegawczym jest też presja czasu, prośba o zachowanie rozmowy w tajemnicy i przełączanie do kolejnych „konsultantów”. Wyświetlany numer niczego nie dowodzi.
Co zrobić, gdy dzwoni „bank” lub „policja”
- rozłącz się, nawet jeśli rozmowa brzmi przekonująco,
- sam zadzwoń do banku na numer z karty lub oficjalnej strony, najlepiej z innego telefonu albo po kilku minutach,
- jeśli podałeś dane, zainstalowałeś aplikację lub zleciłeś przelew, od razu zadzwoń do banku, zablokuj dostęp do konta i kart, a potem zgłoś sprawę na policji,
- zastrzeż PESEL w mObywatelu, jeśli oszust poznał twoje dane osobowe.
Podejrzane SMS-y przekazuj na bezpłatny numer 8080, a incydenty zgłaszaj do CERT Polska. Ustawa o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej zobowiązuje operatorów do blokowania części połączeń i wiadomości z podrobionym numerem, ale nie wyeliminuje wszystkich przypadków, dlatego czujność wciąż jest najważniejsza. Jak blokować natrętne numery, piszemy w tekście jak zablokować numer telefonu, a o zastrzeganiu PESEL w tekście zastrzeżenie PESEL krok po kroku.
Jak chronić bliskich
Najczęstszymi ofiarami spoofingu są osoby starsze. Porozmawiaj z rodzicami i dziadkami o tym, że bank nigdy nie prosi o przelew na „bezpieczne konto”, i ustal prostą zasadę: po każdym niepokojącym telefonie rozłączamy się i dzwonimy do kogoś z rodziny. Wskazówki, jak skonfigurować telefon seniora, znajdziesz w tekście telefon dla babci i dziadka.
Najczęstsze pytania
Co to jest spoofing?
To podszywanie się pod cudzy numer telefonu, nadawcę SMS-a lub adres e-mail, na przykład banku czy policji, żeby wyłudzić pieniądze lub dane.
Czy bank może zadzwonić z prośbą o przelew?
Nie. Bank nigdy nie prosi o przelanie pieniędzy na „bezpieczne konto”, podanie kodu BLIK ani zainstalowanie aplikacji do zdalnego dostępu.
Co zrobić po rozmowie z oszustem?
Od razu zadzwoń do banku na oficjalny numer, zablokuj konto i karty, zgłoś sprawę na policji i rozważ zastrzeżenie PESEL.
Gdzie zgłosić spoofing?
SMS przekaż na numer 8080, incydent zgłoś do CERT Polska, a kradzież pieniędzy na policji.
Źródła
- CERT Polska: zgłoś incydentincydent.cert.pl













