Zdrowa głowa

Szkarlatyna u dzieci i dorosłych: objawy, wysypka, ile trwa i czy zaraża

Szkarlatyna to bakteryjna choroba wywoływana przez paciorkowce, najczęściej u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Wyjaśniamy, jak rozpoznać objawy i wysypkę, jak długo chory zaraża i dlaczego potrzebny jest antybiotyk.
Dziecko odpoczywające pod kocem na kanapie, obok herbata i termometr

Szkarlatyna, nazywana też płonicą, kojarzy się z dawnymi epidemiami, ale wciąż jest częstą chorobą, zwłaszcza w przedszkolach i szkołach. Najwięcej zachorowań notuje się zimą i wczesną wiosną. Dobrze leczona przebiega zwykle łagodnie, ale bez antybiotyku może prowadzić do groźnych powikłań. Wyjaśniamy, jak rozpoznać szkarlatynę i kiedy iść do lekarza. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Czym jest szkarlatyna

Szkarlatynę wywołują paciorkowce z grupy A, te same bakterie, które odpowiadają za anginę. Wysypkę i inne typowe objawy powoduje toksyna wytwarzana przez niektóre szczepy. Choroba przenosi się drogą kropelkową, przy kaszlu, kichaniu i rozmowie, a także przez wspólne naczynia i zabawki. Od zakażenia do pierwszych objawów mija zwykle od 2 do 5 dni. Najczęściej chorują dzieci w wieku od 3 do 10 lat, ale zachorować może też dorosły, i to więcej niż raz.

Szkarlatyna objawy: jak rozpoznać chorobę krok po kroku

  • nagła wysoka gorączka, ból gardła i głowy, czasem wymioty i ból brzucha,
  • zaczerwienione gardło i migdałki, często z nalotem, powiększone węzły chłonne na szyi,
  • po 12–48 godzinach drobna, czerwona wysypka, szorstka w dotyku jak papier ścierny, najpierw na szyi i klatce piersiowej, potem na tułowiu, w pachwinach i zgięciach łokci,
  • zaczerwienione policzki i blady trójkąt wokół ust i nosa,
  • „malinowy” język: najpierw obłożony białym nalotem, po kilku dniach intensywnie czerwony,
  • po około tygodniu łuszczenie się skóry, zwłaszcza na dłoniach i stopach.

U dorosłych szkarlatyna przebiega często łagodniej, a wysypka bywa słabo widoczna, przez co łatwo pomylić ją z anginą lub przeziębieniem. Jak odróżnić infekcje wirusowe, piszemy w tekście przeziębienie, grypa czy COVID.

Leczenie i ile trwa szkarlatyna

Szkarlatynę rozpoznaje lekarz, często z pomocą szybkiego testu na paciorkowce z wymazu z gardła. Leczy się ją antybiotykiem, zwykle przez 10 dni. Gorączka i złe samopoczucie mijają zazwyczaj po kilku dniach, a wysypka po około tygodniu, ale antybiotyk trzeba przyjmować do końca, nawet gdy dziecko czuje się dobrze. Przerwanie leczenia zwiększa ryzyko nawrotu i powikłań, takich jak gorączka reumatyczna czy zapalenie nerek.

W domu pomagają odpoczynek, dużo picia, miękkie i chłodne posiłki oraz leki przeciwgorączkowe dobrane do wieku dziecka.

Jak długo zaraża szkarlatyna

Chory zaraża najbardziej na początku choroby. Po rozpoczęciu leczenia antybiotykiem przestaje zarażać zwykle po około 24 godzinach, a bez leczenia może zarażać nawet przez kilka tygodni. Do przedszkola czy szkoły dziecko wraca, gdy nie ma gorączki i czuje się dobrze, zgodnie z zaleceniem lekarza. W domu warto pamiętać o myciu rąk, osobnych sztućcach i ręcznikach oraz wietrzeniu pokoju.

Kiedy pilnie do lekarza

  • gdy dziecko jest bardzo osłabione, senne, odmawia picia lub ma objawy odwodnienia,
  • gdy pojawia się duszność, silny ból gardła utrudniający przełykanie lub ślinienie się,
  • gdy kilka tygodni po chorobie wystąpią bóle i obrzęki stawów, obrzęki twarzy lub ciemny mocz.

Najczęstsze pytania

Jakie są pierwsze objawy szkarlatyny?
Nagła wysoka gorączka, ból gardła i głowy, czasem wymioty. Po 12–48 godzinach pojawia się drobna, szorstka wysypka, a język staje się malinowo czerwony.

Jak wygląda wysypka przy szkarlatynie?
To drobne, czerwone grudki, szorstkie w dotyku jak papier ścierny, najbardziej widoczne na szyi, klatce piersiowej, w pachwinach i zgięciach łokci. Wokół ust skóra pozostaje blada.

Ile trwa szkarlatyna?
Przy leczeniu antybiotykiem gorączka mija zwykle po kilku dniach, a wysypka po około tygodniu. Antybiotyk przyjmuje się zazwyczaj przez 10 dni.

Czy dorosły może zachorować na szkarlatynę?
Tak, choć zdarza się to rzadziej niż u dzieci. U dorosłych przebieg bywa łagodniejszy, a wysypka mniej wyraźna. Na szkarlatynę można też chorować więcej niż raz.

Czy ten tekst był pomocny?
Udostępnienia: